{"id":4916,"date":"2025-06-30T20:34:33","date_gmt":"2025-06-30T18:34:33","guid":{"rendered":"https:\/\/nintendo64.pl\/?page_id=4916"},"modified":"2025-06-30T20:34:33","modified_gmt":"2025-06-30T18:34:33","slug":"z-innej-perspektywy-czyli-ksiazka-demoscena-zx-spectrum-piotr-marecki-yerzmyey-i-robert-hellboj-straka","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/nintendo64.pl\/index.php\/z-innej-perspektywy-czyli-ksiazka-demoscena-zx-spectrum-piotr-marecki-yerzmyey-i-robert-hellboj-straka\/","title":{"rendered":"Z innej perspektywy, czyli ksi\u0105\u017cka „Demoscena ZX Spectrum” Piotr Marecki, Yerzmyey i Robert \u201eHellboj\u201d Straka"},"content":{"rendered":"

\"\"Demoscena to jest taka nisza wewn\u0105trz niszy, \u017ce albo si\u0119 jest cz\u0142onkiem tej spo\u0142eczno\u015bci i nie potrzeba o tym czyta\u0107 ksi\u0105\u017cek, albo nie wie si\u0119 o tym zjawisku praktycznie nic. Zapewne wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas zalicza si\u0119 do tej drugiej grupy. I to dla nich (dla nas i dla mnie) zosta\u0142a napisana ta ksi\u0105\u017cka. Ksi\u0105\u017cka zahaczaj\u0105ca o miano publikacji naukowej, ale w przyst\u0119pny a zarazem rzeczowy i konkretny spos\u00f3b przybli\u017caj\u0105c fenomen tzw demosceny. [1]<\/span><\/strong><\/p>\n

W tym wypadku soczewka lupy skupia si\u0119 na w\u0119\u017cszym zagadnieniu i koncentruje na demoscenie komputera ZX Spectrum. Jednak nie brakuje te\u017c licznych odniesie\u0144 do innych sprz\u0119t\u00f3w, a tak\u017ce do szerszego kontekstu kulturowo spo\u0142ecznego. I to w\u0142a\u015bnie on jest dalszym rozwini\u0119ciem pierwszych rozdzia\u0142\u00f3w. Postawione pytanie i odpowiedz. Czyli dlaczego komputer stworzony w Wielkiej Brytanii zdobywa tak\u0105 popularno\u015b\u0107 w Europie na wsch\u00f3d od Berlina?<\/p>\n

Wszystko zaczyna si\u0119 wiele, wiele lat temu, w zamierzch\u0142ym roku 1982, kiedy to mieszkaj\u0105cy w Wielkiej Brytanii Sir Clive Sinclair [2]<\/strong><\/span> zaprojektowa\u0142, zbudowa\u0142 i wprowadzi\u0142 na rynek komputer osobisty ZX Spectrum. Poniewa\u017c mia\u0142 on by\u0107 osobisty i \u0142atwo dost\u0119pny, dlatego te\u017c by\u0142 bardzo prosty w swej konstrukcji. Produkowany bez dedykowanego procesora graficznego czy zaawansowanego uk\u0142adu d\u017awi\u0119kowego, wyposa\u017cony w zaledwie 16 lub 48 KB pami\u0119ci RAM nie m\u00f3g\u0142 konkurowa\u0107 z Amig\u0105 czy Commodore 64. A jednak, prostota, bud\u017cetowe wykonanie i przyst\u0119pno\u015b\u0107 cenowa sprawi\u0142y ze ZX Spectrum zago\u015bci\u0142 w g\u0142owach i domach mieszka\u0144c\u00f3w Europy \u015arodkowo-Wschodniej.<\/p>\n

\u201eDemoscena ZX Spectrum\u201d autorzy nie tyle opowiadaj\u0105 o ZX Spectrum, ale przy okazji historii tego komputera opowiadaj\u0105 o realiach gospodarczo politycznych, kt\u00f3re wp\u0142ywa\u0142y na kszta\u0142t tego aspektu kulturalnego jakim by\u0142a kiedy\u015b i obecnie jest demoscena. Nie bez znaczenia w tym kontek\u015bcie jest tutaj obecny w\u015br\u00f3d autor\u00f3w Piotr Marecki, kulturoznawca i badacz medi\u00f3w cyfrowych, kt\u00f3ry mia\u0142 istotny wp\u0142yw na ko\u0144cowy kszta\u0142t i form\u0119 ksi\u0105\u017cki jak\u0105 przybra\u0142a. A o tym wi\u0119cej w poni\u017cszych akapitach. Nim jednak do nich przejd\u0119, pozwol\u0119 sobie wyprzedzi\u0107 pytania. Bowiem zapewne znawcy tematu b\u0119d\u0105 si\u0119 oburza\u0107, \u017ce taki laik jak ja zabiera si\u0119 za recenzowanie, czy nawet tylko opisywanie tej ksi\u0105\u017cki, nie maj\u0105c najmniejszego poj\u0119cia o demoscenie czy ZX Spectrum. Ale w\u0142a\u015bnie do takich os\u00f3b ta ksi\u0105\u017cka jest skierowana. Dzi\u0119ki naprawd\u0119 du\u017cej przyst\u0119pno\u015bci tej publikacji i spojrzenia na temat od \u015brodka. Osoby znaj\u0105ce demoscen\u0119 od \u015brodka zapewne nie wynios\u0105 z tej ksi\u0105\u017cki nic odkrywczego, mo\u017ce jedynie uporz\u0105dkuj\u0105 sobie o niej swoja wiedze.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\n

W \u015brodku ksi\u0105\u017cki<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Pierwszy raz bior\u0105c ksi\u0105\u017ck\u0119 do r\u0119ki, mo\u017cna si\u0119 troch\u0119 pomyli\u0107, bo ok\u0142adka nijak nie sugeruje tego co znajdziemy w \u015brodku. Sama ok\u0142adka cho\u0107 przyjemna, to jej stylistyka troch\u0119 mnie dziwi, bo spodziewa\u0142bym si\u0119 czego\u015b innego. Ale mo\u017cliwe, \u017ce jest to zwi\u0105zane z tym, \u017ce ta ksi\u0105\u017cka jest jedn\u0105 z ca\u0142ej serii publikacji, a ich ok\u0142adki s\u0105 utrzymane w podobnym tonie. [3]<\/span><\/strong><\/p>\n

W \u015brodku mamy 158 stron z tekstem, kt\u00f3rych papier jest szorstki i szary, a zdjecia mimo, \u017ce jest ich niema\u0142o, to jednak pozostaj\u0105 czarno-bia\u0142e. Ale to uczucie chropowatego i suchego papieru, szelest sztywnych kartek i ta surowo\u015b\u0107 pod palcami tylko pot\u0119guj\u0105 wra\u017cenie, \u017ce mamy do czynienia z tematem bardzo retro i bardzo ZX Spectrumowym. Zupe\u0142nie nie odebra\u0142em tego \u017ale. My\u015bl\u0119, \u017ce gdyby wydawca zdecydowa\u0142 si\u0119 na delikatny i g\u0142adki papier, du\u017co by to odebra\u0142o klimatowi jaki mi towarzyszy\u0142 przy czytaniu tej publikacji. A tak\u017ce sporo by do\u0142o\u017cy\u0142 do ceny ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3ra co warto nadmieni\u0107 jest bardzo przyst\u0119pna (kwota troch\u0119 poni\u017cej 40 z\u0142). Ca\u0142o\u015b\u0107 tej publikacji podzielona zosta\u0142a na trzy g\u0142\u00f3wne rozdzia\u0142y, z kt\u00f3rych ka\u017cdy skupia si\u0119 na innym aspekcie.<\/p>\n

I niczym umys\u0142 \u015bcis\u0142y informatyka, ksi\u0105\u017cka w pierwszym rozdziale zaczyna si\u0119 konkretnie od wyja\u015bnienia absolutnie podstawowych podstaw funkcjonowania demosceny jako takiej – ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci subkultury sk\u0142adaj\u0105cej si\u0119 z programist\u00f3w, grafik\u00f3w i muzyk\u00f3w, kt\u00f3rzy pomimo ogranicze\u0144 sprz\u0119towych tworz\u0105 zapieraj\u0105ce dech w piersiach dzie\u0142a cyfrowej sztuki na retro sprz\u0119tach. Poza tym omawiane s\u0105 cz\u0119sto truizmy, takie jak nickname czy istota dzia\u0142alno\u015bci scenowej. Jednak te oczywisto\u015bci trzeba czasem przywo\u0142a\u0107, aby w pe\u0142ni zanurzy\u0107 si\u0119 w klimatach demosceny.<\/p>\n

Drugi rozdzia\u0142 jest najl\u017cejszy w odbiorze i najprzyjemniej mnie si\u0119 go czyta\u0142o. Stanowi sedno ksi\u0105\u017cki omawiaj\u0105c dema, gry tekstowe, tw\u00f3rczo\u015b\u0107 muzyczn\u0105, a tak\u017ce gry homebrew. Warto zauwa\u017cy\u0107 dobre warsztatowe przygotowanie autor\u00f3w, kt\u00f3rzy podaj\u0105 bardzo liczne przyk\u0142ady grup scenowych i ich tw\u00f3rczo\u015bci, praktycznie przy ka\u017cdej mo\u017cliwej okazji. Poza tym rozdzia\u0142 ten skupia si\u0119 na samym wydarzeniu i rozwoju demosceny. To tutaj czytamy o realiach spo\u0142eczno politycznych, kt\u00f3re ukszta\u0142towa\u0142y demoscene i wypchn\u0119\u0142y ZX Spectrum na pierwsze miejsce. Dowiadujemy si\u0119 o najwa\u017cniejszych wydarzeniach i o takich czysto spo\u0142eczno kulturalnych aspektach demosceny.<\/p>\n

Mocny nacisk tak\u017ce zosta\u0142 po\u0142o\u017cony na stron\u0119 muzyczn\u0105 dzia\u0142alno\u015bci demosceny. Zw\u0142aszcza, \u017ce podstawowe modele ZX Spectrum posiada\u0142y najbardziej prymitywny z mo\u017cliwych 1 bitowy BEEP do generowania d\u017awi\u0119ku. Nie jedna, a nawet kilka stron tej ksi\u0105\u017cki po\u015bwiecono na zwr\u00f3cenie uwagi ile pomys\u0142owo\u015bci i inwencji tw\u00f3rczej nale\u017ca\u0142o w\u0142o\u017cy\u0107 w stworzenie czego\u015b interesuj\u0105cego maj\u0105c do dyspozycji najprostsze\u00a0 z mo\u017cliwych narz\u0119dzi.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Trzeci rozdzia\u0142, to ta cze\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3r\u0105 bym odradza\u0142 czyta\u0107 je\u017celi kto\u015b do tej pory nie z\u0142apa\u0142 fascynacji tym sprz\u0119tem. Jest tutaj bowiem bardzo sporo technicznego \u017cargonu i co jaki\u015b czas d\u0142ugich ci\u0105g\u00f3w z nazwami komputer\u00f3w czy innych element\u00f3w elektroniki. Nadaje to mocno naukowo technicznego charakteru publikacji, ale wida\u0107, \u017ce autorzy swobodnie si\u0119 poruszaj\u0105 w tematyce, podsuwaj\u0105c gotowe przyk\u0142ady sprz\u0119t\u00f3w, dem i wydarze\u0144. Tak\u017ce przeznaczono kilka podrozdzia\u0142\u00f3w na om\u00f3wienie podstawowych j\u0119zyk\u00f3w programowania. Z drugiej strony je\u017celi nie chcemy a\u017c tak dog\u0142\u0119bnie wchodzi\u0107 w temat to ta kwestia sprawi, \u017ce trudniej nam b\u0119dzie przez to przebrn\u0105\u0107.<\/p>\n

I mo\u017ce to nie najwa\u017cniejsze w tej ca\u0142ej publikacji, ale absolutnie nigdzie nie natrafi\u0142em na b\u0142\u0119dy ortograficzne i liter\u00f3wki. Co jednak potrafi si\u0119 zdarza\u0107 w innych ksi\u0105\u017ckach.<\/p>\n

\n

Z innej perspektywy<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\u201eDemoscena ZX Spectrum<\/strong>\u201d autorstwa Piotra Mareckiego, Yerzmyeya i Roberta \u201eHellboja\u201d Straki, wydana w 2019 roku przez Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego to pierwsza znana mi\u00a0 tego typu ksi\u0105\u017cka koncentruj\u0105ca si\u0119 na demoscenie ZX Spectrum. Kilka lat p\u00f3\u017aniej, w roku 2023 nak\u0142adem wydawnictwa Retronics ukaza\u0142a si\u0119 pozycja „Demoscena w Polsce<\/strong>” Hanny Miko\u0142ajczak b\u0119d\u0105cej drukiem pracy naukowej. [4] <\/strong><\/span>Nie jest ona dost\u0119pna obecnie do kupienia, ale opieraj\u0105c si\u0119 na recenzjach os\u00f3b, kt\u00f3re j\u0105 czyta\u0142y, to przedstawia niestety bardzo krzywdz\u0105cy i wypaczony obraz demosceny. Warta przeczytania d\u0142uga i dog\u0142\u0119bna recenzja, a w zasadzie kilka recenzji poczynionych przez kilka os\u00f3b na portalu scena.ppa.pl<\/strong> [5] <\/strong><\/span>Pozwol\u0119 sobie poda\u0107 cytat oddaj\u0105cy nastroje w \u015brodowisku dotycz\u0105ce ksi\u0105\u017cki Hanny Miko\u0142ajczak:<\/p>\n

\n

„Nazwijmy rzecz po imieniu: „Demoscena w Polsce” ta kpina z czytelnik\u00f3w i \u015brodkowy palec wyci\u0105gni\u0119ty w kierunku ludzi, kt\u00f3rzy polsk\u0105 scen\u0119 budowali. Pr\u00f3ba zmarginalizowania czy wr\u0119cz usuni\u0119cia z dziej\u00f3w polskiej demosceny Amigi i C64 to zabieg odwa\u017cnie wpisuj\u0105cy si\u0119 w modne dzisiaj pisanie historii na nowo. Spraw\u0119 pogarsza fakt, \u017ce powsta\u0142\u0105 w ten spos\u00f3b luk\u0119 Autorka wype\u0142nia fantazj\u0105 i bredniami.”<\/p>\n<\/blockquote>\n

Jednak o ile w tej ksi\u0105\u017cce tematem demosceny zaj\u0119\u0142a si\u0119 osoba zupe\u0142nie spoza \u015brodowiska, tak w publikacji z 2019 roku \u201eDemoscena ZX Spectrum\u201d temat przybli\u017ca nam osoba zupe\u0142nie od \u015brodka, b\u0119d\u0105c\u0105 od lat aktywnie zaanga\u017cowana w kreowanie tego \u015brodowiska (Yerzmyey<\/strong> – jeden z wsp\u00f3\u0142autor\u00f3w ksi\u0105\u017cki).<\/p>\n

Innymi wartymi wzmianki tekstami, kt\u00f3re ukaza\u0142y si\u0119 drukiem i warto zajrze\u0107 do nich chc\u0105c pog\u0142\u0119bi\u0107 temat demosceny ZX Spectrum to „Oni migaj\u0105 tymi kolorami w spos\u00f3b profesjonalny. Narodziny gamedevu z ducha demosceny w Polsce<\/strong>” – Piotr Marecki i Tomasz TDC Cie\u015blewicz [6]<\/span><\/strong> oraz czasopismo Ha!Art<\/strong> [7]<\/span><\/strong>, a tak\u017ce polecam zajrze\u0107 na stron\u0119 atarionline.pl<\/span><\/strong> gdzie zebrano najwa\u017cniejsze publikacje w tym temacie. [8]<\/span><\/strong><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka \u201eDemoscena ZX Spectrum\u201d wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 na tle innych publikacji o zbli\u017conej tematyce, poniewa\u017c opowiada o demoscenie ZX Spectrum z perspektywy osoby wewn\u0105trz \u015brodowiska. Ale tak\u017ce, co r\u00f3wnie istotne i kilkukrotnie podkre\u015blane przez autor\u00f3w, nie opowiada o historii ZX Spectrum z perspektywy Zachodu, ale przedstawia dzieje tego sprz\u0119tu w kontek\u015bcie Europy \u015arodkowo-Wschodniej. Z naszej polskiej perspektywy oraz kraj\u00f3w by\u0142ego bloku wschodniego<\/strong>. Specyfika geopolityczna sprawi\u0142a, \u017ce nigdzie indziej na \u015bwiecie nie wytworzy\u0142y si\u0119 takie grupy mi\u0142o\u015bnik\u00f3w ZX Spectrum jak w tym rejonie. Poza tym punkt widzenia przedstawiony w tej ksi\u0105\u017cce mimo pozor\u00f3w obiektywizmu jest absolutnie subiekty. Ale w dobrym tego s\u0142owa znaczeniu, subiektywny i z perspektywy od \u015brodka demosceny, co pozwala osobie niezaznajomionej z tematem zajrze\u0107 za zamkni\u0119te drzwi w miejsca normalnie niedost\u0119pne. Pozna\u0144 niuanse i specyfik\u0119 tego \u015brodowiska praktycznie z pierwszej r\u0119ki\u00a0 z relacji osoby zajmuj\u0105cej si\u0119 demoscen\u0105 od wielu lat.<\/p>\n

To czego mnie najbardziej zabrak\u0142o to chocia\u017cby kilku zda\u0144 o tym kim s\u0105 autorzy [9]<\/strong><\/span> i jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce powsta\u0142a ta ksi\u0105\u017cka. Jest to bowiem tak w\u0105ski temat, \u017ce ca\u0142y czas zadawa\u0142em sobie pytanie, kto i dlaczego napisa\u0142 ten tytu\u0142, a co wa\u017cniejsze kto go b\u0119dzie czyta\u0142? Niestety nie podano na pierwszych stronach ksi\u0105\u017cki nak\u0142adu druku. Jednak pozycja ta nadal jest dost\u0119pna do kupienia. Ksi\u0105\u017cka \u201eDemoscena ZX Spectrum\u201d chyba rzeczywi\u015bcie porusza bardzo niszowe zagadnienia, poniewa\u017c mimo, \u017ce ukaza\u0142a si\u0119 ju\u017c kilka dobrych lat temu, w internecie nie spos\u00f3b znale\u017a\u0107 jakiejkolwiek recenzji czy wzmianki na blogach lub forach. A je\u017celi kto\u015b z Was ju\u017c j\u0105 czyta\u0142, to prosz\u0119 koniecznie o podzielenie si\u0119 wra\u017ceniami w komentarzach.<\/p>\n

Podsumowuj\u0105c polecam ten tytu\u0142, kt\u00f3ry z jednej strony profesjonalnie i wr\u0119cz naukowo [10]<\/strong><\/span> podchodzi do tematu, a z drugiej strony pozwala osobie nieznaj\u0105cej tematu przybli\u017cy\u0107 podstawowa wiedze o tym czym jest i jak si\u0119 rozwija\u0142a demoscena ZX Spectrum w naszym regionie \u015bwiata, z naciskiem na nasz kraj. [11] <\/strong><\/span><\/p>\n

@ Valoo<\/p>\n

\n

Przypisy:<\/strong><\/span><\/p>\n

[1] <\/strong><\/span>Strona o polskiej demoscenie
\nkskpd.pl\/pl\/blog\/wydali%C5%9Bmy-album\/<\/a><\/span>
\noraz album b\u0119d\u0105cy archiwum tej przestrzeni spo\u0142ecznej
\ndo pobrania TUTAJ<\/a><\/span> <\/strong>albo z oryginalnego \u017ar\u00f3d\u0142a
\narchive.scene.org\/pub\/resources\/media\/books\/kskpd_2023_polska-demoscena-jako-wspolnota.pdf<\/a><\/span>
\n
\n[2]<\/strong><\/span> Sir Clive\u2019a Sinclaira to urodzony 30 lipca 1940 w Richmond brytyjski wynalazca i konstruktor, znany przede wszystkim z konstrukcji komputer\u00f3w domowych serii Sinclair: ZX-80, ZX-81 i ZX Spectrum.
\npl.wikipedia.org\/wiki\/Clive_Sinclair<\/a><\/span>
\n
\n[3]<\/strong><\/span> wuj.pl\/serie-wydawnicze\/biblioteka-xxii-wieku<\/a><\/span><\/p>\n

[4]<\/strong> retronics.eu\/?a=item&id=176&l=pl<\/a><\/span>
\n
\n[5]<\/strong> scena.ppa.pl\/scena\/-demoscena-w-polsce-hanna-mikolajczak-recenzja.html<\/a>
\n<\/span>
\n[6]<\/strong> dobreprogramy.pl\/@djfoxer\/oni-migaja-tymi-kolorami-w-sposob-profesjonalny-narodziny-gamedevu-z-ducha-demosceny-w-polsce-piotr-marecki-i-tomasz-tdc-cieslewicz-recenzja-ksiazki,blog,108598<\/a>\u00a0<\/span>
\nKsi\u0105\u017cka „Oni migaj\u0105 tymi kolorami w spos\u00f3b profesjonalny. Narodziny gamedevu z ducha demosceny w Polsce – Piotr Marecki i Tomasz TDC Cie\u015blewicz” kt\u00f3rej jedna z recenzji pojawi\u0142a si\u0119 na stronie dobreprogramy.pl. Ta publikacja jednak dotyka tematu demosceny jako ca\u0142o\u015bci, a nie tylko komputera ZX Spectrum.<\/p>\n

[7]<\/strong><\/span> Ha!Art czasopismo.
\nsklep.ha.art.pl\/pl\/p\/Haart-47.-Demoscena\/120<\/a><\/span>
\n
\n[8] <\/strong><\/span>Lista ksi\u0105\u017cek i publikacji o demoscenie
\natarionline.pl\/forum\/comments.php?DiscussionID=5367&page=1<\/a><\/span>
\n
\n[9]<\/strong><\/span> wuj.pl\/ksiazka\/demoscena-zx-spectrum#oprawa-zintegrowana<\/a><\/span>
\nPiotr Marecki<\/strong> \u2013 kulturoznawca, prowadzi UBU lab na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim (polecam zajrze\u0107 TUTAJ<\/a><\/span>, aby zapozna\u0107 si\u0119 z szerszym dorobkiem tego autora)
\nYerzmyey<\/strong> \u2013 demoscener, tw\u00f3rca muzyki chiptune, artysta lo-fi (prywatna strona<\/a><\/span> oraz kana\u0142 na YouTube<\/a><\/span>)
\nRobert \u201eHellboj\u201d Straka<\/strong> \u2013 matematyk, programista, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca dem; pracuje w Akademii G\u00f3rniczo-Hutniczej im. Stanis\u0142awa Staszica w Krakowie.<\/p>\n

[10]<\/strong> ppa.pl\/forum\/scena\/46252\/ksiazka-demoscena#m802753<\/a>\u00a0<\/span>
\nPomys\u0142 powa\u017cnego i naukowego podej\u015bcia do zjawiska jakim by\u0142a i jest demoscena te\u017c wzbudza mieszane opinie, a wiele os\u00f3b ma wr\u0119cz przeciwne zdanie o samej demoscenie.<\/p>\n

[11]<\/strong> polskieradio.pl\/10\/215\/artykul\/2879514,polska-demoscena-wpisana-na-liste-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego-unesco<\/a>\u00a0<\/span>
\nJak wida\u0107 temat demosceny w ostatnich latach nabiera na sile i zdobywa rozg\u0142os. To tak\u017ce mo\u017cliwe, \u017ce na fali tego zainteresowania powstaj\u0105 kolejne ksi\u0105\u017cki o tej tematyce.<\/p>\n

\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Demoscena to jest taka nisza wewn\u0105trz niszy, \u017ce albo si\u0119 jest cz\u0142onkiem tej spo\u0142eczno\u015bci i nie potrzeba o tym czyta\u0107 ksi\u0105\u017cek, albo nie wie si\u0119 o tym zjawisku praktycznie nic. Zapewne wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas zalicza si\u0119 do tej drugiej grupy. I to dla nich (dla nas i dla mnie) zosta\u0142a napisana ta ksi\u0105\u017cka. Ksi\u0105\u017cka zahaczaj\u0105ca\u2026 Czytaj dalej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-4916","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nintendo64.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4916","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nintendo64.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/nintendo64.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nintendo64.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nintendo64.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4916"}],"version-history":[{"count":35,"href":"https:\/\/nintendo64.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4916\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5046,"href":"https:\/\/nintendo64.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4916\/revisions\/5046"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nintendo64.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4916"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}